Livermore’s Experience – Phần VI: Sai lầm trị giá 1 triệu $

VI: The Million Dollar Blunder. Sai lầm trị giá 1 tr $

          Trong phần này mục đích của thầy chính là xây dựng một số quy tắc chung trong giao dịch. Sau đó sẽ giải thích rõ hơn công thức của thầy trong sự kết hợp giữa giá và thời gian.

Với sự tính toán của những quy tắc giao dịch chung đó cần phải nói rằng, quá nhiều nhà đầu cơ mua hoặc bán dựa trên cảm xúc, họ mua tất cả số cổ phiếu mình muốn mua chỉ với một giá. Điều đó là không đúng và nguy hiểm với những nhà đầu cơ có số vốn lớn.

Giả sử tằng bạn muốn mua 500 cổ phiếu. Hãy bắt đầu mua với 100 cổ phiếu, sau đó nếu thị trường tăng, mua thêm 100 cổ phiếu nữa và tiếp tục như vậy. Nhưng mỗi lần mua sau giá phải cao hơn lần trước đó.

Điều đó cũng đúng với việc bán cổ phiếu của những giao dịch ngắn hạn, bán khống. Đừng bao giờ bán thêm nếu như lần bán sau có giá không thấp hơn lần bán trước. Theo quy tắc đó bạn sẽ gần hơn với xu hướng đúng của thị trường, hơn là với bất kỳ một phương pháp nào mà thầy biết. Nền tảng cơ bản cho phương pháp đó – chính là những giao dịch của bạn luôn chỉ cho bạn lợi nhuận. Yếu tố đó cũng là bằng chứng cho thấy bạn đúng.

Trong kinh nghiệm của mình thầy nói rằng: muốn đầu tư bạn phải đánh giá được tình hình trong mối liên hệ với cổ phiếu đặc trưng đó. Sau đó rất quan trọng là xác định mức giá nào bạn cần để cho phép mình vào thị trường. Hãy nghiên cứu trong cuốn sách của mình các mức giá, cẩn thận xem xét những biến động một vài tuần trước đó. Khi nào cổ phiếu được chọn đạt tới điểm mà ở trước đó bạn quyết định mua và biến động của nó thỏa mãn những yêu cầu cho một sự chuẩn bị bắt đầu một biến động lớn, đó là thời gian cho giao dịch đầu tiên của bạn.

Mở một giao dịch, xác định một cách chắc chắn với tổng số tiền mà bạn muốn đầu tư. Trong trường hợp này, nếu như những tính toán của bạn thể hiện không đúng, thì bạn phải chấp nhận và sửa sai bằng việc bán nó ngay lập tức. Nhưng lần sau đừng bao giờ theo vết xe đổ đó và đừng bao giờ vào thị trường khi nó chưa tới “ điểm cơ sở” mà bạn đã chọn, khi đó bạn sẽ ở trong thị trường khi mà những biến động thực sự diễn ra.

Nhưng cũng có một vấn đề là bạn phải rất cẩn thận trong việc chọn thời gian… sự thiếu kiên nhẫn thường phải trả giá rất đắt.

Thầy kể lại một lần thầy đánh mất lợi nhuận trị giá 1 tr $ do sự thiếu kiên nhẫn và không cẩn trọng trong sự lựa trọn thời gian. Thầy cảm thấy xấu hổ mỗi khi kể về điều đó.

Rất nhiều năm trước, thầy trở thành người có ảnh hưởng trong sự biến động của bông. Trong thầy đã xác định rằng bông sẽ bắt đầu trong một đợt tăng lớn. Nhưng, như thường xẩy ra, thị trường chưa sẵn sàng bắt đầu điều đó. Ngay sau khi thầy đưa ra kết luận của mình về sự tăng giá của bông, thầy nhảy vào thị trường mà chưa xem xét kỹ yếu tố thời gian.

Thầy bắt đầu mua 20.000 kiện bông trên thị trường. Lệnh này làm cho giá bông tăng lên khoảng 15 điểm. Nhưng sau khi thầy mua 100 kiện bông cuối cùng, thì thị trường quay đầu giảm, và sau 24h thì quay lại đúng mức giá mà thầy đã mua những kiện bông đầu tiên. Tại đó giá không biến động trong nhiều ngày. Cuối cùng, thầy phải bắt buộc bán hết giao dịch của mình chịu khoản lỗ gần 30.000$, bao gồm cả tiền phí. Cũng có nghĩa là những kiện bông cuối cùng của thầy được bán với giá thấp nhất của đợt điều chỉnh.

Vài ngày sau thị trường bắt đầu hấp dẫn thầy lần nữa. Trong đầu thầy lúc nào cũng có bông và bông, và thầy còn không kịp xem lại những lập luận ban đầu của mình rằng, thầy đã đúng khi dự đoán nó bắt đầu một đợt biến động lớn nhưng trong đó chưa có xem xét kỹ tới yếu tố thời gian. Nhưng Thầy lại mua 20.000 kiện, thị trường phản ứng cũng như lần đầu tiên. Khi thầy thực hiện lệnh sau cùng thì giá lại quay đầu về mức giá cũ với một tin đồn thất thiệt nào đó. Sự kỳ vọng đã tách khỏi thấy và thầy bán hết những kiện bông của mình với giá của những kiện bông cuối cùng.

Thầy đã lặp lại những giao dịch có học phí cao đó 5 lần trong 6 tuần, mỗi lần thầy mất từ 25000$ tới 30000$. Thầy đánh mất sự tự tin và bắt đầu chống lại chính những suy nghĩ của mình. Thầy mất 200.000$ mà không thu lại được một cái gì từ đó. Vì thế thầy đưa cho người quản lý của mình lệnh loại bỏ hết những giao dịch bông hiện tại. Thầy không còn hứng thú với thị trường bông thậm trí là chỉ nhìn thôi. Điều đó ảnh hưởng tới tâm lý của thầy, làm cho thầy không còn khả năng nhìn rõ những thứ đang diễn ra ngay cả trong suy nghĩ của mình, mà cái đó là tối kỵ với những nhà đầu cơ.

Điều gì xẩy ra tiếp theo? Sau 2 ngày khi thầy hủy tất cả những giao dịch trên thị trường bông hiện tại, thầy đánh mất hết sự hứng thú trên thị trường bông, thị trường lúc đó bắt đầu tăng và tăng không ngừng.Trong đợt tăng đó giá chỉ điều chỉnh đúng một lần ở vùng 40 điểm.

Như vậy là thầy đã đánh mất một trong những biến động lớn nhất hấp dẫn nhất mà trước đó thầy đã từng dự đoán được. Nguyên nhân chính có 2 nguyên nhân. Thứ nhất thầy không đủ kiên nhẫn đợi thời gian tâm lý đúng được khẳng định bởi giá, để thầy bắt đầu giao dịch. Thầy biết rằng nếu như bông khi nào đó được bán với giá 12, nó sẽ tăng lên rất cao bởi nguồn cung thiếu hụt trong khi cầu lại tăng. Thầy biết điều đó và nhiệm vụ của thầy lúc đó đáng ra nên đợi cho thị trường khẳng định điều đó nhưng thầy đã không làm thế mà đã hành động ngay. Thầy nghĩ rằng mình nên nhanh chóng kiếm thêm ít tiền trước khi giá tới điểm cơ sở của thầy. Nhưng thị trường đã chưa ở trong trạng thái sẵn sàng cho việc đó. Thầy không những đã mất khoảng 200.000$ mà còn mất thêm một khoản lợi nhuận tiềm năng 100.0000$. Theo như kế hoạch ban đầu của thầy mua 100.000 kiện bông khi nó qua điểm cơ sở, nhưng thầy đã không làm như thế và không thu được gì trong đợt biến động đó.

Nguyên nhân thứ 2, thầy cho phép bản thân quá nóng vội và bị cuốn vào thị trường chỉ bởi vì thầy sử dụng những lập luận không đủ cơ sở nhất là yếu tố thời gian, cái mà không nên có với một nhà đầu cơ tốt. Sự thua lỗ của thầy hoàn toàn gắn liền với sự thiếu kiên nhẫn đợi thời điểm thích hợp để cho thị trường khẳng định những lập luận và kế hoạch của mình.

Từ đó thầy học được thêm một bài học – khi nào thì mình không đúng. Hầu như tất cả mọi người đều biết khi nào mình không đúng, nhà đầu cơ cũng vậy – họ không đúng khi họ bị mất tiền. Nhưng nếu họ ngay từ đầu nhận ra điều đó, họ sẽ chọn được thời gian hợp lý để thoát ra và chịu tổn thất thấp nhất, họ vẫn có thể tiếp tục cười, học những ghi chép để xác định nguyên nhân cho sự sai lầm, và chờ đợi đợt biến động lớn tiếp theo. Quan trọng đó là kết quả cuối cùng trong thời một gian đầu tư của anh ta.

Một nhà đầu cơ giỏi luôn có cảm giác hiểu được mình đã không đúng trước khi thị trường nói cho họ biết điều đó, cùng với thời gian nó sẽ trở thành linh cảm của anh ta và sẽ đạt tới một đỉnh cao mới. Đó chính là sự báo trước mang tính tiềm thức. Đó là dấu hiệu từ bên trong, dựa trên những sự hiểu biết trong những biến động quá khứ của thị trường. Có đôi khi đó lại là những lời khuyên giá trị cho công thức đầu tư, đã cho thầy những lợi nhuận ngoài mong đợi. Con người chính là sản phẩm của những kinh nghiệm mà họ đã chải qua, đó là một triết lý.

Vào thời kỳ tăng giá mạnh của thị trường vào cuối những năm 20, có những thời điểm, thầy có khá nhiều lượng cổ phiếu của những công ty khác nhau, mà thầy đã nắm giữ trong thời gian khá dài. Trong thời gian đó thầy chẳng khi nào thấy mình đang đứng ở vị thế không thuận lợi, khi mà lúc này tới lúc khác có những  điều chỉnh tự nhiên của thị trường. Vị thế – đó là thứ mà mỗi nhà đầu tư cần phải có.

Nhưng sớm hay muộn thì ngày thực sự đi xuống của thị trường cũng sẽ tới, khi mà thầy cảm nhận được điều đó sau khi thị trường đóng cửa, thầy trở lên lo lắng và không ngủ được.

Có cái gì đó đang thúc đẩy suy nghĩ của thầy, và  cả khi thầy ngủ thầy cũng nghĩ tới thị trường. Sáng hôm sau thầy hoàn toàn không đọc được một sự sợ hãi, lo lắng nào trên báo chí. Nhưng thầy cảm nhận có cái gì đó rất nguy hiểm đang đến gần. Cái cảm giác sợ hãi lo lắng , một cảm giác lạ trong thầy báo cho thầy biến mọi chuyện đang và sẽ xẩy ra, có gì đó không đúng. Thị trường có thể mở cửa ở một mức giá cao hơn. Biến động của nó có thể rất là tốt. Đó cũng có thể là một biến động đúng trên đỉnh của biến động đó. Sự lo lắng buổi đêm qua chẳng nhẽ đáng lực cười thế sao? Nhưng thầy đã học được bài học là không nên cười trên những cảm giác đó. Nhất là cảm giác đó chưa từng xuất hiện trước đó trong suốt đợt tăng giá này.

Sang ngày tiếp theo câu chuyện trở lên ngạc nhiên kiểu khác. Chẳng có tin tức xấu nào trước đó làm thị trường biến động, nhưng hôm nay chỉ đơn giản một tin tức đã làm cho thị trường đột nhiên quay đầu sau thời gian dài chỉ theo một hướng. Vào ngày đó thầy thầy trong trạng thái báo động. Thầy cố thoát khỏi vấn đề với những giao dịch bán lớn. Trong khi ngày trước đó có thể thầy thoát khỏi  tất cả giao dịch của mình chỉ trong giới hạn 2 điểm. Nhưng hôm nay thì khác…

Thầy tin rằng rất nhiều nhà đầu tư có hiện tượng như vậy với những tò mò trong trí tuệ, mà thường thu được những dấu hiệu nguy hiểm, trong khi đó thì đa phần thị trường đang thể hiện những sự hy vọng. Đó chỉ là một trong những điểm tuyệt vời, cái mà phát triển cùng với kết quả của quá trình nghiên cứu và bám sát thị trường. Điều mà không phải một nhà đầu cơ nào muốn mà có thể có được, chính điều này làm lên sự khác biệt giữa thành công và thất bại.

Rõ rằng rằng, thầy luôn luôn sử dụng một cách nghi ngờ đối với những tín hiệu báo trước từ trong suy nghĩ, nó cần được khẳng định bằng những công thức lạnh lùng khoa học. Nhưng đôi khi nó lại giúp cho thầy tránh được những sự thua lỗ lớn. Ngược lại, khi bạn đang bơi trong một mặt biển phẳng lặng tới một đích nào đó, có thể có những con sóng nhỏ không nguy hiểm, thì đừng để những lo lắng thái quá làm bạn lùi bước. Quan trọng vẫn là để thị trường khảng định những lập luận của mình.

Những sự giúp đỡ bí hiểm này có tác dụng trong giao dịch, sự nguy hiểm làm nóng cảm xúc, và hình như nó chỉ có tác động đối với những biến động của thị trường, cảm xúc đó được kích động từ những suy nghĩ theo những mô hình giá khoa học trong việc tìm những biến động giá xác định. Nếu một nhà đầu cơ chỉ cảm thấy thị trường chỉ là “tăng” hoặc “giảm” chủ yếu dựa trên những thứ kiểu như nghe ngóng hoặc những thông tin đã có sẵn trên báo chí, thì anh ta sẽ luân là kẻ theo sau mà thôi.

Từ 1 triệu người đầu cơ trên thị trường thì chỉ có một vài người luôn luôn đầu cơ. Còn đa số thì đầu cơ chỉ là một công việc ngẫu nhiên với những thành công luôn thay đổi và cũng trả giá lớn cho những giao dịch không được lập lên một cách chặt chẽ. Thậm trí giữa những nhà đầu tư thông minh, chuyên nghiệp thì họ cũng không coi việc xác định sự khác nhau đó không mấy quan trọng. Phần lớn trong số họ không giao dịch cổ phiếu, nếu như trong thời gian đó nhà môi giới hoặc một người nào đó không cho họ lời khuyên tốt.

Lúc này tới lúc khác người nào đó bắt đầu giao dịch, bởi vì anh ta có một lời khuyên nóng hổi giá trị của một người nằm trong công ty với một chức vụ cao. Thầy mô tả điều đó băng một giả thiết như sau:

Bạn gặp một người bạn của mình nằm trong ban lãnh đạo công ty ở bữa sáng hoặc bữa trưa. Có lúc nào đó bạn đang nói về công việc chung của mình. Sau đó bạn hỏi anh ta về một tập đoán lớn Great Shakes Corporation. Tốt, kinh doanh rất tốt. Nó vừa mới được giao dịch và hứa hẹn sau này sẽ là một cổ phiếu rất tuyệt, khi đó cổ phiếu của nó sẽ thu hút người mua “ thực sự là rất tốt để mua”, anh ta nói và có thể với tất cả cảm xúc của mình. “ Nó sẽ có một lợi nhuận lớn và hơn hẳn những năm trước. Tất nhiên bạn hãy nhớ rằng khi bạn bán giao dịch cuối cùng của bạn, khi đó bạn đã có một lợi nhuận tăng rất mạnh”.

Bạn hoàn toàn bị thuyết phục và nhanh chóng tìm cách có được cổ phiếu đó ngay lập tức. Mỗi một thông tin chỉ cho bạn thấy việc kinh doanh tốt hơn quý trước đó. Có nghĩa là có thêm những khoản lợi nhuận lớn hơn. Cổ phiếu sẽ lên và lên. Bạn chìm đắm trong giấc mơ về lợi nhuận mà nó đem lại. Nhưng cùng với thời gian tình hình kinh doanh của công ty trở lên xấu hơn. Bạn không biết về thực trạng đó bởi ban quản trị công ty vẫn cố gắng dấu kín. Khi đó bạn chỉ biết rằng giá cổ phiếu giảm mạnh. Bạn vội vàng gọi cho người bạn của mình.

“vâng”, anh bạn nói, “ cổ phiếu thực sự đang giảm giá, nhưng theo tôi đó chỉ là điều chỉnh bình thường, doanh thu kinh doanh có bị giảm chút ít. Vì một nguyên nhân nào đó mà những nhà đầu cơ giá xuống biết được điều đó nên họ đánh xuống. Nhưng tôi tin rằng tình hình công ty sẽ tốt lên trong nay mai và việc bán cổ phiếu chỉ diễn ra trong thời gian ngắn mà thôi. Hãy yên tâm”.

Anh ta làm yên tâm bạn với những triển vọng về một khoản lợi nhuận lớn để che dấu nguyên nhân thực sự. Bởi vì anh ta và những người cộng sự của mình đang nắm giữ một lượng rất lớn cổ phiếu và họ cũng đang cần bán nó càng nhanh càng tốt. Nhưng thị trường làm sao hấp thụ hết khi mà trong việc kinh doanh của công ty đã xuất hiện những dấu hiệu suy giảm lớn đầu tiên. Nếu nói sự thật cho bạn chẳng khác nào bảo bạn cùng những người bạn của mình, tham gia thi đấu mà đối thủ chính là bản thân những người đứng đầu công ty. Đó chỉ là một trường hợp tự phòng vệ mà thôi.

Như vậy bạn đã thấy, người bạn nắm giữ chức vụ quan trọng trong công ty, có thể rất dễ dàng nói cho bạn biết khi nào bạn nên mua nhưng sẽ chẳng bao giờ nói cho bạn biết khi nào nên bán cho tới khi anh ta đã an toàn. Bạn luôn là người đi sau và phụ thuộc. Khi đó bạn sẽ thấy vui sao nếu bạn chiến thắng? Tiền quan trọng nhưng tiền không phải kiếm được từ sự nỗ lực của bản thân thì chẳng đem lại cho bạn một niềm vui nào cả.

Thầy nhắc tôi rằng lúc nào cũng nên mang theo người một cuốn sổ nhỏ để ghi chép lại những thông tin thú vị về thị trường; suy nghĩ, cái mà có thể có lợi cho bạn sau này; những ý tưởng, cái mà cùng với thời gian sẽ hoàn thiện dần dần; một vài quan sát riêng, mà bạn thấy được dựa trên sự biến động của giá. Ở trang đầu tiên của cuốn sổ thầy khuyên tôi nên ghi dòng chữ :

“Hãy cảnh giác với những thông tin nội bộ…bất kỳ thông tin nội bộ nào”

Không nên nói rằng, có quá nhiều người thành công thường xuyên trong đầu tư và đầu cơ, và thành công chỉ đến với những người chuyên về một thứ. Chẳng ai có ý định đặt vào tay bạn nhiều những cơ hội kiếm tiền. Điều đó giống với câu chuyện người nghèo vô gia cư. Giọng nói từ đâu đó truyền cho anh ta lòng dũng cảm để vào trong cửa hàng quần áo để cướp đồ ăn “ hãy nói với ông chủ của anh rằng ông ta phải đưa bánh lên nếu không điều gì xẩy ra anh biết rồi đó!”.  Ngay lập tức anh phục vụ bàn sợ hãi tới gặp ông chủ rồi quay lại : “ ông chủ nói, nếu như ông ta có một miếng bánh như thế thì chính ông ta có lẽ đã ăn nó ”

Nếu như xung quanh có một cơ hội kiếm tiền nào đó, thì chẳng ai tốt tới mức đặt nó vào trong tay bạn.